# QUY TRÌNH BIÊN SOẠN BÁCH KHOA 800 NHÀ KHOA HỌC

## 1. Trạng thái bản đóng gói

- 800 STT và 18 lĩnh vực trong tệp `data/danh_muc_800.json`.
- 800 đường dẫn HTML ở `hoso/001.html` tới `hoso/800.html`.
- **2 bài viết đã biên soạn đầy đủ:** Thales (001), Pythagoras (003); giữ nguyên hai HTML đã chốt.
- **798 hồ sơ mới có dữ liệu danh mục + khung 15 chương:** KHÔNG được ghi nhận là bài đã hoàn thành.
- Không có bất kỳ tuyên bố nào rằng tất cả 800 bài 2.100–2.500 từ đã hoàn tất.
- Danh mục nền đến từ bảng 800 mục người dùng đã thống nhất, **không phải cơ sở dữ liệu đã kiểm định đầy đủ lịch sử**.

## 2. Chuẩn bài viết 2.100–2.500 từ

Giọng văn: kể chuyện khoa học phổ thông, trang trọng nhưng sinh động; dùng sự việc có sử liệu làm điểm tựa, tránh hư cấu lời thoại và gán ý nghĩ cho nhân vật. Mỗi đoạn phải đóng góp một ý khác nhau. Không lặp đi lặp lại tiểu sử, thành tựu hoặc bài học. Diễn giải thuật ngữ bằng ví dụ gần gũi với học sinh THCS/THPT. Không gán công trạng tập thể cho một cá nhân.

Các mục tiêu số từ sau đây tạo bản thảo khoảng **2.320 từ** và có thể điều chỉnh 10–15% tùy nhân vật:

01. **Mở đầu: Câu hỏi làm thay đổi một thời đại** – khoảng 120 từ.
02. **Thế giới khi nhân vật xuất hiện** – khoảng 150 từ.
03. **Gia đình, tuổi thơ và quê hương** – khoảng 140 từ.
04. **Con đường học tập và những người thầy** – khoảng 140 từ.
05. **Cơ duyên đến với khoa học** – khoảng 180 từ.
06. **Thử thách và bước ngoặt** – khoảng 160 từ.
07. **Đóng góp hoặc phát hiện nổi bật nhất** – khoảng 230 từ.
08. **Hiểu công trình bằng một ví dụ dễ nhớ** – khoảng 170 từ.
09. **Phương pháp nghiên cứu và cách làm việc** – khoảng 140 từ.
10. **Những người đồng hành và cuộc tranh luận khoa học** – khoảng 170 từ.
11. **Tác động đến đời sống con người** – khoảng 150 từ.
12. **Khó khăn, giới hạn và điều còn tranh cãi** – khoảng 130 từ.
13. **Những năm sau và dấu mốc cuộc đời** – khoảng 150 từ.
14. **Di sản truyền lại cho các thế hệ** – khoảng 150 từ.
15. **Bài học dành cho học sinh hôm nay** – khoảng 140 từ.

Sự đa dạng nghề nghiệp đòi hỏi thay đổi tên các chương theo từng người, nhưng vẫn cần đầy đủ: bối cảnh, xuất thân, hành trình nghiên cứu, đóng góp, giải thích công trình, ứng dụng, giới hạn, di sản, bài học.

## 3. Thẩm định sử liệu, chống ngụy tạo

1. Tách **đã được chứng thực**, **được nhiều nguồn ghi nhận**, **giai thoại truyền lại**, **tranh luận học thuật** và **chưa xác minh**. Ghi trạng thái đối với từng khẳng định quan trọng.
2. Tra cứu ít nhất 3 nguồn độc lập phù hợp, ưu tiên tư liệu gốc hoặc học thuật: MacTutor, Stanford Encyclopedia of Philosophy, NobelPrize.org, các viện hàn lâm, thư viện đại học, bảo tàng khoa học. Nguồn cần gắn với đoạn cụ thể thay vì liệt kê hình thức.
3. Kiểm tra: tên người, năm sinh–mất, quê quán, hoạt động chính, tác giả công trình, mốc công bố, người đồng phát hiện, mức chắc chắn của giai thoại.
4. Không gán trích dẫn ngắn cho nhân vật nếu không tìm được văn bản đáng tin; có thể thay bằng câu văn diễn giải có nhãn "Lời bình biên tập".
5. Thống nhất văn phong phù hợp học sinh; bỏ chi tiết bạo lực không cần thiết hoặc khái niệm khó mà không giải thích.
6. Biên tập chống trùng ý, cân bằng độ dài các mục, kiểm tra bản quyền ảnh và trích dẫn.
7. Chỉ chuyển `approved_for_publication=true` khi nguồn, nội dung, tên và độ dài đã nghiệm thu.

## 4. Nguyên tắc thiết kế trang và ảnh

- Duy trì palette xanh đậm – kem – vàng đồng, banner đầu trang gọn khoảng 25% khung nhìn, tương phản rõ và responsive PC/iPhone.
- **Nội dung trước – ảnh sau.** Chỉ tạo chân dung/ảnh lịch sử sau khi bài đạt nghiệm thu nguồn và thẩm định nhân vật. Phải ghi "hình minh họa nghệ thuật" nếu không phải chân dung có chứng cứ.
- Hai HTML 001/003 đã duyệt phải được bảo toàn khi cập nhật hệ thống; không viết đè bằng trang khung.
- Thiết bị nhỏ: bảo đảm tiêu đề đầy đủ, tránh dấu ba chấm và giữ các chức năng đọc, tăng/giảm cỡ chữ, niên biểu, nguồn.

## 5. Quy trình đề xuất cho 798 hồ sơ còn lại

- Bước 1. Chuẩn hóa danh mục, xác nhận STT, lĩnh vực chính và tên quốc tế.
- Bước 2. Viết từng lô 10–20 nhân vật (khoảng 23.000–46.000 từ mỗi lô), tránh chạy đồng loạt chưa kiểm chứng.
- Bước 3. Phản biện nguồn, hiệu đính số từ và kiểm tra trùng ý/công trình.
- Bước 4. Duyệt bài; sau đó tạo ảnh minh họa đúng nhân vật.
- Bước 5. Chèn bài vào mẫu HTML, kiểm tra PC/iPhone, liên kết và chức năng đọc.
- Bước 6. Đóng ZIP từng đợt và xuất bảng trạng thái; sau cùng gộp thành một bộ toàn văn 800 nhân vật.

## 6. Yêu cầu đầu ra cho mỗi hồ sơ mới

- Một `profile.json` với trường: STT, tên, năm sinh–mất, lĩnh vực, mở bài, 15 chương có nội dung, niên biểu, nguồn theo từng nội dung, tình trạng thẩm định và metadata ảnh.
- Một `hoso/NNN.html` độc lập, có mục lục, đoạn văn, khối giải thích công trình, niên biểu, nguồn, công cụ đọc và đáp ứng màn hình nhỏ.
- Tổng số từ bài chính 2.100–2.500, không tính tiêu đề, menu, niên biểu, nguồn.
- Một phiếu duyệt với 5 điều kiện: đúng người, đúng nguồn, đúng công trình, đúng độ dài, giao diện không lỗi.

## 7. Gợi ý nguồn kiểm chứng

- MacTutor History of Mathematics: https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/
- Stanford Encyclopedia of Philosophy: https://plato.stanford.edu/
- NobelPrize.org: https://www.nobelprize.org/
- Computer History Museum: https://computerhistory.org/
- NASA: https://www.nasa.gov/
- Britannica: https://www.britannica.com/

**Lưu ý:** Các URL trên là danh mục nguồn gợi ý, không có nghĩa từng hồ sơ đã được kiểm chứng trên tất cả các nguồn.
